علوم باغبانی

به لیمو Lippa citriodora تیره Verbenaceae

خصوصيات گياهشناسي: به ليمو درختچه‌ايست چندساله با شاخه‌هاي پر پشت. برگها ساده و نيزه‌اي شكل به رنگ سبز روشن كه بسيار خوش عطر هستند. گلهاي به‌ليمو كوچك و سفيد رنگ مي‌باشند. ارتفاع گياه بسته شرايط آب و هوايي متغير و از 150-50 سانتي‌متر مي‌باشد. گياه در قسمت پايين و نزديك سطح خاك كاملا خشبي مي‌شود.

اكولوژي: به ليمو گياهي است كه به آب و هواي آفتابي و معتدل نياز دارد. در مناطق بادخيز نيز رشد مطلوبي ندارد. به ليمو خاكهايي با بافت متوسط و عميق و غني از مواد غذايي را طلب مي‌كند. اسيديته مناسب خاك براي رشد آن حدود 7 مي‌باشد.

كاشت: تكثير به ليمو از طريق قلمه ساقه مي‌باشد. براي تهيه قلمه مي‌توان در اوايل پاييز اقدام به تهيه قلمه نمود. بدين منظور قلمه‌هاي چوبي به ارتفاع 10 سانتي‌متر از گياه جدا شده و در بستر ماسه‌اي مناسب در گلخانه قرار مي‌دهيم تا كاملا ريشه‌دار شوند. كشت به‌ليمو بصورت بهاره مي‌باشد و انتقال نشاءها به مزرعه اصلي در ارديبهشت ماه انجام مي‌شود. سيستم كشت بصورت فارو مي‌باشد كه در اين حالت فاصله رديف‌ها را حدود 100 و فاصله گياهان روي هر رديف را حدود 50 سانتي‌متر در نظر مي‌گيرند. براي كشت يك هكتار به‌ليمو حدودا به 20000 قلمه مناسب نياز است.

داشت: نياز آبي به‌ليمو نسبتا زياد است و به توجه به گرماي هوا حدودا هر 6 روز يكبار بايد آبياري انجام شود. گياه به انتقال حساس است و ممكن است پس از انتقال برگهاي آن خزان كند ولي مجددا برگهاي جديد ظاهر مي‌شوند. نكته مهم اين است كه به محض خروج نشاء‌ها از بستر گلخانه بلافاصه بايد در زمين اصلي كشت شوند. مبارزه با علفهاي هرز نيز مي‌تواند بصورت مكانيكي انجام گيرد. 

برداشت:  اندام دارويي مورد استفاده به‌ليمو برگهاي آن مي‌باشند. برداشت را مي‌توان چندين بار در طول فصل بهار و تابستان انجام داد. برگها بلافاصله پس از برداشت بايد در خشك‌كن‌هاي مصنوعي با دماي 35 درجه و يا در سايه خشك شوند. برداشت بصورت هرس شاخه‌هاي گياه مي‌باشد و بايد از شكسته شدن برگها در هنگام عمليات برداشت جلوگيري شود. عملكرد به‌ليمو حدود 1200 كيلوگرم برگ خشك در هكتار است. پس برداشت آخر در پاييز حتما بايد گياهان را كف‌بر كرد تا در زمستان در اثر سرما از بين نروند.  

خواص دارويي مهم: آرام‌بخش، درمان سرماخوردگي و سردرد و ضد نفخ