كدو طبي

Cucurbita pepo L.

Family:Cucurbitaceae

خصوصيات گياهشناسي: كدو طبي گياهي است علفي و يكساله و داراي ساقه‌اي خزنده كه گاها طول آن به 5-3 متر مي‌رسد. برگها پهن و قلبي شكل هستند. كل اندام‌هاي گياه پوشيده از كركهاي بلندي است. كدو گياهي يكپايه است ولي گلهاي نر و ماده آن از هم جدا هستند. گلها نيز به رنگ زرد هستند. ميوه گياه گوشتي و كروي است. رنگ بذرها سبز تيره است. بذور اين گياه فاقد پوسته هستند. وزن هزار دانه آن 150-120 گرم است.  

اكولوژي: كدو به تابستانهاي معتدل، فصل رشد طولاني و بدون يخبندان نياز دارد. بطور كلي در دماي زير 15 درجه رشد كمي دارد يا اصلا رشد نمي‌كند. بطور كلي به سرما بسيار حساس است. كدو گياهي روز بلند بوده و طي دوره رشد به نور و درجه حرارت زياد نياز دارد. كدو با داشتن ريشه‌هاي عميق به خشكي نسبتا مقاوم است. كدو در انواع خاكها رشد مي‌كند ولي خاكهاي لومي عميق و غني از مواد غذايي با اسيديته 5/6-6 براي رشد ان بسيار مناسب است.    

كاشت: تكثير كدو فقط از طريق بذر مي‌باشد. كشت آن بصورت مستقيم و بهاره مي‌باشد. اگر احتمال وجود سرما وجود دارد بايد كشت را به تعويق انداخت زيرا بسيار به سرما حساس است. بهترين زمان براي كشت اواسط ارديبهشت مي‌باشد. مقدار بذر مورد نياز براي يك هكتار 5-4 كيلوگرم مي‌باشد. روش كاشت به طريق جوي و پشته مي‌باشد. فواصل رديفها را 4-2 متر و فاصله گياهان روي هر رديف را 45-40 سانتي‌متر در نظر مي‌گيرند. در كشت معمولا بذور را بصورت كپه‌اي مي‌كارند و بعدا عمليات تنك را انجام مي‌دهند.

داشت: در مورد آبياري گياه بايد اشاره نمود كه در ابتداي كاشت، بدليل تحريك سيستم ريشه‌اي گياه فواصل آبياري را بايد زياد در نظر گرفت ولي در هنگام رشد كامل و در هواي گرم به آب زيادي نياز دارد. بهتر است بذور قبل از كاشت توسط سموم قارچ‌كش ضدعفوني شوند. چون گياه بصورت خزنده رشد مي‌كند لذا مقابله با علفهاي هرز خصوصا از طريق كولتيواتور زدن بسيار اهميت دارد.از بيماريهاي رايج كدو مي‌توان به سفيدك سطحي و سفيدك دروغي اشاره نمود.

برداشت: اندام دارويي مورد استفاده كدو طبي بذرهاي آن هستند. زمان برداشت معمولا در پاييز و هنگامي است كه رنگ ميوه از سبز به زرد نارنجي تغيير يابد. بدليل عدم رسيدگي يكنواخت، ميوه‌هاي رسيده بايد بصورت متوالي برداشت شوند.بلافاصله پس از برداشت ميوه‌ها را بايد شكافته و بذور را خارج كرد. در سطوح كوچك اين كار توسط دست و در سطوح بزرگ توسط ماشين‌آلات اين كار صورت مي‌گيرد. بذور خارج شده، در آب شسته شده و سپس در خشك‌كن‌هاي برقي يا ابتدا در آفتاب (به منظور تبخير سريع آب سطحي بذور و جلوگيري از كپك زدن) و سپس در سايه خشك مي‌كنند.

 ميزان عملكرد بسته به شرايط كاشت و اقليم تفاوت دارد. در شرايط ايران ميزان عملكرد بذر كدو طبي حدود 300 كيلوگرم است. 

خواص دارويي مهم: كاهش كلسترول خون، درمان پروستات غير مزمن در آقايان، اين گياه همچنين خاصيت ضد كرم دارد.