علوم باغبانی

خصوصيات گياهشناسي: گاوزبان گياهي است يكساله با ساقه‌هاي مستقيم و منشعب كه ارتفاع آن از 70-15 ساني‌متر تغيير مي‌كند. كل اندام گياه پوشيده از تارها و كرك‌هاي خشني است. گل‌آذين گياه گرزن است و گلها به رنگ آبي زيبا و بندرت سفيد يا گلي هستند.وزن هزاردانه آن 20-15 گرم مي‌باشد

اكولوژي: گاوزبان گياهي است بسيار مقاوم به سرما. خاكهاي مناسب براي كشت آن خاكهاي مرطوب با زهكشي مناسب است البته خاكهاي خشك و فقير را نيز تحمل مي‌كند ولي عملكرد آن كاهش مي‌يابد. نور كامل خورشيد را مي‌پسندد ولي آفتاب بسيار شديد آنرا آزار داده و ممكن است گياه را به حالت روزت درآورد. گاوزبان گياهي است بسيار مقاوم به شوري كه در برخي مناطق دنيا از آن براي اصلاح خاكهاي شور و قليا استفده مي‌كنند. اسيديته مناسب خاك براي رشد آن 8-6 مي‌باشد.

كاشت: روش تكثير گاوزبان از طريق بذر مي‌باشد. كاشت گاوزبان بصورت مستقيم و بهاره انجام مي‌شود ولي كشت پاييزه نيز گاها امكان‌پذير است. ميزان بذر مورد نياز براي كشت يك هكتار گاوزبان حدود 8-5 كيلوگرم مي‌باشد و تاراكم مناسب براي آن حدود 100000 بوته در هكتار است. سيستم كاشت گياه بصورت فارو مي‌باشد كه فاصله رديف‌ها را حدود 50 و فاصله گياهان روي رديف را حدود 20 سانتي‌متر در نظر مي‌گيرند.

داشت: لازم به ذكر است كه گاوزبان به كود حيواني نپوسيده بسيار حساس است و سريعا خشك مي‌شود و در اين مورد بايد دقت كافي اعمال نمود. گاوزبان در روزهاي اوليه كشت به آب زيادي نياز دارد و آبياري هر 3 روز يكبار بايد انجام شود ولي پس از سبز شدن و استقرار گياه با توجه به اقليم منطقه مي‌توان هر 7 روز يكبار آبياري را انجام داد. علفهاي هرز بايد مرتب در طول دوره رشد وجين شوند كه بهتر است اين كار با كولتيواتور انجام شود.

برداشت: اندام دارويي مورد استفاده گاوزبان سرشاخه‌هاي گلدار آن مي‌باشد. چون گاوزبان داراي گلدهي نامحدود است لذا مي‌توان در چندين مرحله عمليات برداشت گلها را انجام داد و در پايان كل اندام هوايي را برداشت نمود. برداشت معمولا از اواخر خرداد به بعد آغاز مي‌گردد. پس از برداشت بايد اندام هوايي در خشك‌كن با دماي حدود 35 درجه و يا در سايه خشك شوند.  عملكرد گاوزبان حدودا 2 تن در هكتار گياه خشك مي‌باشد. 

خواص دارويي مهم: آرام‌بخش، تصويه كننده خون و مدر